24η Γιορτή Παραμυθιών
Κέα 16-26 Ιουλίου 2026
Ημερίδα
«Καταγραφές Ιστοριών - Αποτυπώματα Ζωής»
Κορησσία (Πνευματικό κέντρο «Στυλιανός Ρέστης»)
Κυριακή 19 Ιουλίου 2026
11:00-14:30
Η ημερίδα αποσκοπεί στην προβολή της αξίας και της ανάγκης για καταγραφή και συγκέντρωση των ιστοριών της προφορικής μας παράδοσης, όπως και στην παρουσίαση παραδειγμάτων τέτοιων συλλογών και στις πολλαπλές δυνατότητες αξιοποίησής τους. Μέσα από την κεντρική εισήγηση, τις εισηγήσεις-παρεμβάσεις συλλογέων και μελετητών που περιγράφουν τις προσωπικές τους εμπειρίες, σκέψεις, συναισθήματα και διαπιστώσεις από τη διαδικασία συλλογής και επεξεργασίας του προφορικού υλικού που κατέγραψαν και τον διάλογο που ακολουθεί, συζητιέται το ποιος, τι, πού, πότε, πώς, γιατί συλλέγει και τι μπορεί κανείς να κάνει (με) αυτό το υλικό.
11:00 | Έναρξη
Χαιρετισμοί
Ρένα Βελισσαροπούλου, Δήμαρχος Κέας
Γεώργιος Μαρτίνος, Έπαρχος Κέας - Κύθνου, Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου
Γιώργος Ευγενικός, Κέντρο Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών
Κεντρική Εισήγηση
«Από το στόμα στο χαρτί και τώρα πια στο mp3...»
Οι λέξεις, οι ήχοι, οι ιστορίες, αλλά και οι αναστεναγμοί, οι παύσεις, η χροιά της φωνής, οι ντοπιολαλιές· πολύτιμες λεπτομέρειες της προφορικής παράδοσης, μνημεία του λόγου εύθραυστα και μοναδικά, όλα όσα μας συνδέουν με τον τόπο μας, με το παρελθόν μας, με τη μνήμη, την ιστορία, τον κόσμο μας, αλλά και όλα όσα μας γνωρίζουν τον κόσμο των άλλων. Τίποτα από αυτά δεν θα μπορούσε να διασωθεί και να διαδοθεί στον σύγχρονο κόσμο αν δεν υπήρχαν οι συλλογές αυτού του υλικού: ο ακούραστος μόχθος χιλιάδων γνωστών αλλά και άγνωστων ερευνητών, που για χρόνια μαζεύουν, καταγράφουν και βγάζουν από την αφάνεια τα διαμάντια της λαϊκής ψυχής. Μέσα από τις εγγραφές τους που τις αποτυπώνουν άλλοτε έντυπα και άλλοτε ψηφιακά, το τοπικό συνομιλεί με το παγκόσμιο και το πλατύ κοινό μπορεί να γνωρίσει, να συγκρίνει, να μάθει, να χρησιμοποιήσει, πάνω απ' όλα να απολαύσει αυτό το δώρο, αυτήν την κόκκινη κλωστή που συνδέει το χθες με το αύριο, το εδώ με το παντού. Η εισηγήτρια εξετάζει την ιστορία, την πορεία, τη μεθοδολογία των καταγραφών, την αξία των αρχείων, δημόσιων, ιδιωτικών και προσωπικών, για τον εντοπισμό και τη διάδοση ξεχασμένων καταγραφών και τον τρόπο που αυτές οι καταγραφές ως «εθνοκείμενα» μπορούν να ενταχθούν στον σύγχρονο και μελλοντικό κόσμο και να λειτουργήσουν ως συνείδηση ταυτότητας.
Εισηγήτρια: Μαρία Βραχιονίδου (Εθνολόγος, Γλωσσολόγος, Ιστορήτρια)
Εισηγήσεις-Παρεμβάσεις
Εισηγήτρια: Μαρία Βραχιονίδου (Εθνολόγος, Γλωσσολόγος, Ιστορήτρια)
Εισηγήσεις-Παρεμβάσεις
«Χαρτογραφώντας τον κόσμο των παραμυθιών: Κατάλογοι, τύποι και προφορική παράδοση»
Οι κατάλογοι παραμυθιακών τύπων αποτέλεσαν ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία της λαογραφικής και ανθρωπολογικής έρευνας, καθώς επιτρέπουν την αναγνώριση κοινών αφηγηματικών δομών και τη σύγκριση ιστοριών από όλο τον κόσμο. Η εισήγηση εξετάζει την ιστορία και τη σημασία της καταγραφής των λαϊκών παραμυθιών, παρουσιάζει τη λογική των παραμυθιακών τύπων και αναδεικνύει τη συμβολή τους στην κατανόηση της προφορικής παράδοσης ως ζωντανού και διαρκώς εξελισσόμενου πολιτισμικού φαινομένου.
Εισηγήτρια: Άννα Αγγελοπούλου (Ανθρωπολόγος)
«Παραμύθια της Κύθνου»
Το χωροχρονικό περιβάλλον του κυθνιακού παραμυθιού. Στον αυλόγυρο του "κελιού" (αγροτική κατοικία), στις βεγγέρες, στο μύλο και τα καΐκια, στο "νυχτέρι" της οικιακής εργασίας. Κάθε γωνιά του νησιού και παραμύθι. Οι αφηγητές και αφηγήτριες, που χάρη σε αυτούς συγκροτήθηκε η πολύτιμη καταγραφή των παραμυθιών της Κύθνου, την ύστατη ώρα... Ο δημιουργός του βιβλίου καταθέτει τις μνήμες του από τις συναντήσεις των ανθρώπων του νησιού κατά τη διαδικασία της καταγραφής και μιλά για τη συλλογική μνήμη στην Κύθνο του σήμερα.
Εισηγητής: Γιώργης Βενετούλιας (Λαογράφος)
«Τα ίχνη των παραμυθιών»
Μια διαδρομή μέσα από προσωπικές καταγραφές παραμυθιών της Κέας, του Λεβησίου και της Φιλαδέλφειας της Μικράς Ασίας. Η εισήγηση αναζητά το σημείο όπου η μνήμη γίνεται καταγραφή και η καταγραφή ξαναγίνεται ζωντανός προφορικός λόγος, φωτίζοντας τη σχέση του αφηγητή με τις ιστορίες που παραλαμβάνει και μεταφέρει, αλλά και τη διαδικασία της τοπικοποίησης, μέσα από την οποία τα παραμύθια αποκτούν τα χρώματα, τα τοπία και τα πρόσωπα του τόπου όπου αφηγούνται.
Εισηγητής: Γιώργος Ευγενικός (Ιστορητής)
«Χαμένες στον Άνεμο» (Στα αγγλικά)
Ο Peter Chand μοιράζεται την εμπειρία του από τη συλλογή παραδοσιακών ιστοριών από συγγενείς και φίλους στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ινδία, μια διαδικασία που ακολουθεί από το 1999. Θα μιλήσει για τις πρακτικές μεθόδους καταγραφής, καθώς και για τις προκλήσεις της μετάφρασης και της ερμηνείας των ιστοριών για ένα δυτικό κοινό.
Εισηγητής: Peter Chand (Ιστορητής)
«Το σεντούκι του θησαυρού»
Μια εισαγωγή στο Tobar an Dualchais, το διαδικτυακό ηχητικό αρχείο της Σκωτίας, που περιλαμβάνει περισσότερες από 50.000 καταγραφές ιστοριών, τραγουδιών, λαογραφικού υλικού και προφορικών μαρτυριών. Η Kirsten Milliken θα μιλήσει για τη σημασία της καταγραφής, της διατήρησης και της διάδοσης της σκωτσέζικης πολιτιστικής κληρονομιάς μέσα από αυτό το πολύτιμο πολιτιστικό αρχείο.
Εισηγήτρια: Kirsten Milliken (Ιστορήτρια)
«Κάτσε να σου πω...»
Η καταγραφή των ιστοριών του προσωπικού μου αρχείου ξεκίνησε από συζητήσεις με συγγενείς και ανθρώπους της κοινότητας. Συχνά η μνήμη φαινόταν διστακτική, κρυμμένη πίσω από το γνώριμο «πού να θυμάμαι τώρα...». Μέσα από τη συντροφιά, τον καφέ και το μουχαμπετι οι ιστορίες άρχισαν να αναδύονται και η μία αφήγηση συμπλήρωνε την άλλη και οι προσωπικές μνήμες μετατρέπονταν σε συλλογική ιστορία. Η εισήγηση εστιάζει σε αυτή τη διαδικασία, όπου η αφήγηση λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στη μνήμη, την κοινότητα και την καταγραφή της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς
Εισηγήτρια: Ανθή Θάνου (Ιστορήτρια, συγγραφέας)
«Ταξίδια που γράφουν ιστορίες»
Μια περιήγηση στις καταγραφικές διαδρομές των Σουσουράδων, από το γεμάτο παραμύθια, γητειές, τραγούδια και παραδόσεις, Μαλεβίζι της Κρήτης, μέχρι την Πάρο των πειρατών και τη Ζάκυνθο των ευτράπελων ιστοριών, από την Ικαρία των εξόριστων μέχρι και την πολυπολιτισμική Αθήνα.
Πώς ως αφηγητής-ερευνητής μπορεί κανείς να γίνει κλειδί που ξεκλειδώνει τις ξεχασμένες μνήμες.
Εισηγήτριες: Οι Σουσουράδες - Αγγελική Αγαλιανού, Ελεάνα Χατζάκη (Ιστορήτριες)
«Που δράκους εις την Κύπρον άλλον τίποτε'»
Στην Κύπρο, οι θρύλοι μοιάζουν να συνυπάρχουν ισότιμα με την πραγματικότητα. Τα κάστρα του Πενταδακτύλου, οι παράξενοι βράχοι ορθώνονται σαν ακρίτες μέσα στα μεσόγεια κύματά της, οι μεσαιωνικές λέξεις και εκφράσεις ξαφνιάζουν με την αντοχή τους, οι κάτοικοι του νησιού ανήκουν στα πιο απίθανα γενεαλογικά δέντρα που πάνε πίσω στους αιώνες των Βυζαντινών, των Φράγκων, των Βενετσιάνων και των Γενοβέζων και των λαών του Λεβάντε. Η καταγραφή και διασκευή των Μεσαιωνικών Παραμυθιών της Κύπρου προκύπτει οργανικά ως το πιο φυσιολογικό και επίκαιρο πράγμα που μπορεί να κάνει ένας/μία καλλιτέχνις που ασχολείται με την λαϊκή παράδοση της Κύπρου.
Εισηγητές-Συνομιλητές: Μαρίνα Κατσαρή (Ιστορήτρια) και Βαγγέλης Γέττος (Μουσικός)
«Ιστορίες τση νόνας»
Η Αμαλία Κανελλοπούλου μοιράζεται την εμπειρία της από τα κορφιάτικα παραμύθια που έχει ακούσει στο Ατζάρδο, στα πλαίσια της Λέσχης αφήγησης παραμυθιών, καθώς και τη ύπαρξη καταγεγραμμένης συλλογής παραμυθιών , τραγουδιών και εθίμων από κερκυραίους δασκάλους , δημοσιογράφους ή λαογράφους. Επίσης θα μας γνωρίσει το ιδίωμα της Κορφιάτικης γλώσσας και το πόσο είναι ζωντανή σήμερα.
Εισηγήτρια: Αμαλία Κανελλοπούλου (Ιστορήτρια)
«Το αποτύπωμα της ψυχης,ποντιακή διαλεκτος»
Η Μαρία Σοφιανίδου μεγάλωσε μέσα σε μια αμιγώς ποντιακή οικογένεια με πατέρα λυράρη και τραγουδιστή της ποντιακής παράδοσης. Τα βιώματα από την ποντιακή διάλεκτο έντονα και πολύπλευρα. Οι καταγραφές μύθων, παραμυθιών και τραγουδιών αποτελούν μια πρόκληση κάθε φορά που μελετά πως θα τα παρουσιάσει σε ένα ευρύτερο κοινό ως αφηγήτρια, κρατώντας στοιχεία της ποντιακής διαλέκτου εναρμονισμένα με την νεοελληνική γλώσσα, χωρίς να αδικήσει καμία τους!
Εισήγηση: Μαρία Σοφιανίδου (Ιστορήτρια)
14:30 | Λήξη ημερίδας.
